KOJENERASYON
SİSTEMLERİ
Kojenerasyon santralleri elektrik ve ısı enerjisinin
aynı sistemden beraberce üretilmesidir. Isı
ve elektrik enerjisinin birarada üretilmesi
daha ekonomik sonuçlar elde edilmesini sağlamaktadır.
Basit çevrimde çalışan, yani sadece elektrik
üreten bir gaz türbini ya da motoru kullandığı
enerjinin %30-40 kadarını elektriğe çevirebilmektedir.
Bu sistemin kojenerasyon şeklinde kullanılması
halinde sistemden dışarıya atılacak olan ısı
enerjisinin büyük bir bölümü de kullanılabilir
enerjiye dönüştürülerek toplam enerji girişinin
% 70-90 arasında değerlendirilmesi sağlanabilir.
Bu tekniğe "birleşik ısı-güç sistemleri" ya
da kısaca "kojenerasyon" olarak adlandırılmaktadır.
KOJENERASYON OTOMASYONU
Kojenerasyon sistemlerinin güç ve enerji miktarlarının
artması ile sistemin sürekliliğinin sağlanması
ve izlenebilmesi için kojen santarlleri ile
birlikte otomasyon sistemleri de kurulmaktadır.
Kojenerasyon santrallerinde uygulanan otomasyon
sistemleri ile,
- Elektriksel parametreler, ısı ve buhar
değerleri izlenerek kayıt altına alınabilir,
- Kojenerasyon
santrallerinden alınan elektriksel ve mekanik
bilgiler izlenebilir,
- Verimlilik ve sistem
performansı bilgileri alınabilir,
- Kojenerasyon
sistemlerine ait tüm bilgiler grafik ve
trend olaral elde edilebilir,
- Kojenerasyon
sistemi ile ilgili senkronizasyon, yük
atma ve yük alma kumandaları yapılabilir.
YÜK ATMA VE YÜK ALMA
 Kojenerasyon sistemleri genellikle ülkenin
elektrik sistemine paralel olarak çalışırlar.
Kojenerasyon santralinin kurulu olduğu tesisin
elektrik enerjisi ihtiyacını kojen tek başına
karşılayamadığı durumlarda, gerekli diğer enerji
şebekeden karşılanır. Yani kojenerasyon sistemi
ve şebeke enerji senkron (paralel) çalışarak
sistemi beslerler. Şebeke enerjisinin kesildiği
durumda kojenerasyon santrali kendini senkrondan
ayırarak tek başına çalışır. Buna ADA pozisyonunda
çalışma denir. Ancak kojenerasyon santralinin
ADA pozisyonunda çalışmasını sürdürmesi için,
tesisin şebekeden kullandığı elektrik enerjisi
kadar yük devredışı bırakılmalıdır. Bu işleme
YÜK ATMA sistemi denir. Şebeke enerjisi tekrar
geldiğinde, kojenerasyon santrali şebeke ile
kuplaj olacaktır ve paralel çalışma moduna
geçecektir. Şebeke ile kuplaj olduktan sonra
devredışı bırakılan yükler tekrar devreye alınır.
Bu işleme de YÜK aALMA işlemi diyoruz.
YÜK ATMA VE YÜK ALMA OTOMASYONU
Yük atma ve yük alma sistemleri şebeke ile
paralel çalışan ve şebekeden enerji tüketen
firmalar için bir ihtiyaçtır. Doğru bir yük
atma ve alma otomasyonu için,
Frekansın takip edilmesi,
Atılacak güçlerin ve yük miktarının iyi belirlenmesi,
Kojenerasyon santralinin üretttiği, şebekeden
çekilen güç, yüklerin çektiği güçler iyi bilinmelidir,
Şebekeden kesildiği anda çekilen güç miktarı
kadar yük atılmalıdır. Yük atıldıktan sonra
da ada pozisyonunda da frekans ölçümü yapılarak
kojenerasyon santralinin frekansının değişimi
oranında yük atma sistemi canlı olmalıdır.
YÜK ATMA ve YÜK ALMA OTOMASYON SİSTEMLERİNİN
ÖZELLİKLERİ
 Yük atma ve alma otomasyon sistemleri, SCADA
bilgisayarı, PLC veya RTU üniteleri, koruma
röleleri (frekans), otomasyon panoları, elektriksel
ölçümler için kullanılan enerji analizörü ve
transdüserlerden oluşmaktadır.
- Yük atma ve alma sıralaması operatör tarafından
belirlenmektedir,
- Gün içinde farklı yük
atma ve alma sıralamaları kullanılabilir,
- Sistemdeki
kojen, şebeke ve yüklere ait güç ve diğer
tüm elektriksel parametrelerin izlenmesi,
- Yük
atıldığı anların grafiksel analizi,
- ADA
pozisyonunda ve KUPLAJ konumunda çalışma
bilgileri,
- ADA pozisyonunda da frekans değişimi
izlenerek yük atma işleminin yapılması,
Yük atma/alma otomasyon sistemi Avantajları:
- Kojenerasyon santralının aşırı yük nedeniyle
duruşa geçmesinin önlenmesi sağlanır.
- Kojenerasyon santrallarının aşırı yükten
dolayı durmasından oluşabilecek zararlar
önlenmiş olur, santralların ömrünün uzaması
sağlanır.
- Kojenerasyon santrallarının her duruşu
ile oluşan üretim ve ekonomik kayıpların
azaltılması sağlanır.
- Yük atma ve alma işlemi müdahalesiz ve
kolay şekilde sağlanır.
- Yük atma seçenekleri için çok seçenek sunulması
ve gün içerisinde çeşitli yük atma sıralamalarının
kullanılabilmesi,
- Enerji üretim ve tüketim takibinin yapılması
sağlanır,
- Kojenerasyon ünitesinin verim ve maliyet
hesabı yapılabilir.
- Tesis sürekli otomasyon sistemi tarafından
denetlendiğinden işletme ve bakım işlemi
kolaylaşır,
- Kaliteli enerjinin elde edilmesinin sağlanması,
- Şebeke, kojenerasyon santrallarının güç
bilgilerinin sürekli izlenmesi,
- Sistemin şebeke ile paralel çalıştığı sürelerin
analizinin yapılması, ayrıca kojenerasyon
santrallarının ADA pozisyonunda çalıştığı
sürelerin izlenerek kayıt altına alınması,
- Tesiste bulunan tüm şalterlerin, ayırıcıların,
kesicilerin pozisyonlarının izlenmesinin
sağlanması,
- Tesisin tüm elektriksel yapısı otomasyon
sistemi tarafından izlendiği için otomatik
ve manuel olarak yapılacak tüm manevralar
ve açma kapama işlemleri güvenli bir şekilde
yapılacaktır,
- Tüm tesiste can güvenliği sağlar,
- Tesiste oluşabilecek tüm arıza, alarm bilgilerinin
kayıt altına alınması sağlanır,
- Yük atma-alma otomasyon sistemi yük atma
işleminin frekans ve güç değerlerine bağlı
olarak atılmasını sağlar,
- Vektörel kayma kontrol ve koruma rölesi
ile uyumlu çalışma sağlanır,
|
